Wat te doen in Straatsburg: top 20 bezienswaardigheden in de stad en omgeving

Straatsburg is een Franse stad aan de Ill, een paar kilometer van de Rijn en de grens met Duitsland. Het is de historische hoofdstad van de Elzas en sinds 2016 de hoofdstad van de regio Grand Est. De stad is meerdere keren van eigenaar gewisseld: van 1871 tot 1918 en opnieuw van 1940 tot 1944 was ze Duits. Daarom staan Franse en Duitse architectuur hier naast elkaar, dragen de straatnaambordjes in de oude stad zowel een Franse als een Elzassische naam en heeft de Elzassische keuken veel gemeen met die van Zuidwest-Duitsland. De geschiedenis van de stad gaat terug tot het Romeinse legerkamp Argentoratum, dat in 12 v.Chr. voor het eerst wordt genoemd.

Straatsburg staat bekend om zijn gotische kathedraal, die ruim twee eeuwen het hoogste gebouw ter wereld was, om de oudste kerstmarkt van Frankrijk, om de vakwerkhuizen van Petite France en om de Europese instellingen: het Europees Parlement, de Raad van Europa en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens zetelen hier allemaal. De Marseillaise, het Franse volkslied, werd in 1792 in Straatsburg geschreven. De oude stad op de Grande Île staat sinds 1988 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, en in 2017 werd de inschrijving uitgebreid met de Neustadt uit de Duitse tijd.

Hieronder vind je 20 bezienswaardigheden in Straatsburg: 18 plekken in de stad, per wijk gegroepeerd zodat je van de ene naar de andere kunt lopen, en 2 dagtochten. Aan het eind staan een route om Straatsburg in één dag te zien, plannen voor twee en drie dagen en ideeën over wat te doen in Straatsburg 's avonds. Openingstijden en prijzen zijn op 19 oktober 2026 gecontroleerd op de officiële websites. Kijk ze voor vertrek nog eens na: musea en de kathedraal passen hun tijden aan op feestdagen en tijdens de kerstmarkt.

Voor vertrek: vervoer, kaartjes en seizoenen

Vanaf de luchthaven. Luchthaven Straatsburg-Entzheim heeft een eigen treinstation, dat je vanaf de terminal via een overdekte looppassage bereikt. Pendeltreinen rijden tot vijf keer per uur naar het centraal station van Straatsburg, en de rit duurt ongeveer 8 minuten. Een kaartje alleen voor de trein kost € 3,20 enkele reis; een combikaartje voor de trein plus de trams en bussen in de stad kost € 4,60 en is 24 uur geldig.

Vervoer in de stad. Het historische centrum is een eiland tussen twee armen van de Ill, en bijna alles ligt er binnen 20 minuten lopen. Voor langere afstanden, bijvoorbeeld naar het Orangeriepark of het Europees Parlement, neem je de tram. Een enkeltje kost € 1,90 op een Badgéo-kaart, in de CTS-app of op een opgeladen contactloos kaartje, en € 2,50 als je het bij de buschauffeur koopt. Het is een uur geldig, overstappen inbegrepen. Tramlijn D rijdt met hetzelfde kaartje over de Rijn naar Kehl in Duitsland.

Wanneer gaan. Het drukst is het in Straatsburg van eind november tot Kerstmis: de kerstmarkt van 2026 opent op vrijdag 27 november, en hotels raken ruim van tevoren vol. Het voorjaar en de vroege herfst zijn rustiger en goed om te wandelen. Plan in de zomer museumbezoek midden op de dag en wandelingen langs de rivier 's ochtends en 's avonds.

Musea. De stedelijke musea kosten € 9 per museum (gereduceerd € 5), en een dagpas voor alle musea kost € 20. Bezoekers onder de 18 mogen gratis naar binnen. Kaartjes zijn alleen aan de kassa van het museum te koop. De meeste stedelijke musea zijn op maandag gesloten, de musea in het Palais Rohan op dinsdag. Het Elzassisch Museum (Musée Alsacien) is tot juni 2028 gesloten voor renovatie.

Rond de kathedraal

Kathedraal van Straatsburg

De Notre-Dame van Straatsburg is het belangrijkste herkenningspunt van de stad en een meesterwerk van de gotiek. Ze is gebouwd van roodbruin zandsteen uit de Vogezen, waardoor de gevel afhankelijk van het licht van roze tot donkerrood kleurt. De kathedraal heeft maar één torenspits, 142 meter hoog, omdat de tweede toren nooit is gebouwd; van 1647 tot 1874 was ze het hoogste gebouw ter wereld. Let binnen op de glas-in-loodramen, de stenen preekstoel met beeldhouwwerk en de Engelenpijler in het zuidelijke transept. De toegang is gratis.

Openingstijden (per 19 oktober 2026): maandag–zaterdag 8.30–11.15 en 12.45–17.45 uur; zondag en kerkelijke feestdagen 14.00–17.15 uur. Tijdens de kerstmarkt is de kathedraal van maandag tot en met zaterdag doorlopend open van 8.30 tot 17.45 uur, met de ingang aan de kant van de Place du Château.

Astronomisch uurwerk

Het astronomisch uurwerk staat in het zuidelijke transept van de kathedraal. Het huidige mechanisme dateert uit de 19e eeuw en toont onder meer de stand van de planeten en de data van de beweeglijke kerkelijke feesten. Elke dag om 12.30 uur komen alle automaten tot leven: de figuren van de levensfasen trekken langs de Dood, en de apostelen trekken voorbij aan Christus terwijl een mechanische haan kraait. Om 12.00 uur wordt een korte film over het uurwerk vertoond in het Frans, Duits en Engels.

Kaartjes (per 19 oktober 2026): € 4 voor volwassenen, € 3 voor studenten onder de 25, € 2 voor kinderen van 6 tot en met 17 jaar, gratis onder de 6. Kaartjes worden van 10.00 tot 11.00 uur verkocht in de winkels van de kathedraal en vanaf 11.30 uur bij de Saint-Michel-ingang aan de kant van de Place du Château; ze zijn alleen geldig op de dag van aankoop. Er is geen voorstelling op zondagen en kerkelijke feestdagen waarop om 11.00 uur een mis is, en ook niet tijdens de hele kerstmarkt.

Platform van de kathedraal

Een wenteltrap van 330 treden leidt naar het platform aan de voet van de torenspits, 66 meter boven het plein. Boven kijk je uit over de daken van de oude stad, het Zwarte Woud aan de overkant van de Rijn en, bij helder weer, de Vogezen. De ingang ligt buiten de kathedraal, aan de zuidkant.

Openingstijden en kaartjes (per 19 oktober 2026): van 1 april tot 30 september dagelijks 9.30–13.00 en 13.30–20.00 uur, laatste beklimming om 19.15 uur; van 1 oktober tot 31 maart dagelijks 10.00–13.00 en 13.30–18.00 uur, laatste beklimming om 17.15 uur. Gesloten op 1 januari, 1 mei en 25 december. Een kaartje kost € 10, gereduceerd € 6 (6–18 jaar en studenten), gratis onder de 6. Je kunt ze niet vooraf kopen, en de beklimming kan tijdelijk dicht als er te veel mensen op de trap zijn of bij slecht weer.

Huis Kammerzell

Het rijkst versierde huis aan het kathedraalplein. De stenen benedenverdieping stamt uit de 15e eeuw, en de drie bovenverdiepingen, in 1589 herbouwd, zijn bedekt met houtsnijwerk: onder meer muzikanten, de tekens van de dierenriem en de vijf zintuigen. In het pand zit een restaurant met Elzassische keuken, waarvan het interieur is beschilderd met fresco's van Léo Schnug uit het begin van de 20e eeuw.

Musée de l'Œuvre Notre-Dame

Het museum hoort bij de stichting die sinds de middeleeuwen voor de kathedraal zorgt, en staat er pal naast. Je ziet hier de originele beelden die van de gevel zijn gehaald en door kopieën zijn vervangen, waaronder de figuren van Ecclesia en Synagoga, verder middeleeuws glas-in-lood en Elzassische schilderkunst uit de 15e eeuw. Nergens begrijp je beter hoe de kathedraal is gebouwd.

Openingstijden en kaartjes (per 19 oktober 2026): dinsdag–vrijdag 10.00–13.00 en 14.00–18.00 uur, zaterdag en zondag 10.00–18.00 uur, maandag gesloten. Kaartje € 9, gereduceerd € 5, gratis onder de 18.

Palais Rohan

Het paleis van de prins-bisschoppen van Straatsburg werd in 1732–1742 gebouwd naar een ontwerp van Robert de Cotte, de eerste architect van de koning. Lodewijk XV, Marie Antoinette tijdens haar eerste nacht in Frankrijk, en Napoleon met Joséphine logeerden hier allemaal. Tegenwoordig zijn er drie musea gevestigd: het Archeologisch Museum in het souterrain, het Museum voor Decoratieve Kunsten met de staatsievertrekken op de begane grond, en het Museum voor Schone Kunsten met Europese schilderkunst van de middeleeuwen tot de 19e eeuw op de bovenverdiepingen.

Openingstijden en kaartjes (per 19 oktober 2026): doordeweeks 10.00–13.00 en 14.00–18.00 uur, in het weekend 10.00–18.00 uur. Het Museum voor Schone Kunsten is op maandag en dinsdag gesloten, het Museum voor Decoratieve Kunsten en het Archeologisch Museum op dinsdag. Elk museum kost € 9, gereduceerd € 5, gratis onder de 18. Het Museum voor Decoratieve Kunsten is tot 19 november 2026 gedeeltelijk gesloten.

Rondvaart op de Ill

De boten van Batorama vertrekken vanaf de aanlegsteiger naast het Palais Rohan en zijn een goede manier om de stad te zien als je benen moe zijn. De langste tocht, van ongeveer 1 uur en 10 minuten, gaat rond de Grande Île, door de sluis in Petite France en ook langs de Europese wijk; kortere tochten van 45 minuten blijven dichter bij het centrum. Het commentaar is vooraf ingesproken en in meerdere talen te beluisteren. Reserveer in het drukke seizoen vooraf en controleer van welke steiger je boot vertrekt: het bedrijf gebruikt twee steigers die zo'n 100 meter uit elkaar liggen.

De oude stad tussen de pleinen

Kléberplein

Het grootste plein in het centrum, genoemd naar generaal Jean-Baptiste Kléber, die in Straatsburg werd geboren; zijn stoffelijk overschot ligt onder het standbeeld midden op het plein. Het lange classicistische gebouw aan de noordkant is de Aubette, waarvan het interieur in de jaren 1920 opnieuw werd vormgegeven door Hans Arp, Sophie Taeuber-Arp en Theo van Doesburg. Voor Kerstmis wordt hier een spar van ongeveer 30 meter hoog neergezet, met eromheen kraampjes van goede doelen.

Kerstmarkt

De Christkindelsmärik, de ‘markt van het Christuskind’, wordt sinds 1570 gehouden en is de oudste kerstmarkt van Frankrijk. Tegenwoordig staan de kramen op meerdere pleinen in de oude stad, de belangrijkste op de Place Broglie en rond de kathedraal. Mensen komen voor de versierde straten, de glühwein en bredele, kleine Elzassische kerstkoekjes. De markt van 2026 opent op 27 november; in 2025 liep hij tot 24 december. Houd er rekening mee dat de voorstelling van het astronomisch uurwerk tijdens de markt niet doorgaat en dat het centrum in het weekend erg druk is.

Gutenbergplein

Een plein tussen de kathedraal en de Ill, genoemd naar Johannes Gutenberg, die in de jaren 1430 en 1440 in Straatsburg woonde en hier zijn eerste proeven met de boekdrukkunst deed. Het bronzen beeld in het midden is van de beeldhouwer David d'Angers en werd in 1840 onthuld: Gutenberg houdt een vel vast met de woorden ‘En er was licht’. Daarachter staat de Neue Bau, het voormalige stadhuis dat eind 16e eeuw in renaissancestijl werd gebouwd en nu de Kamer van Koophandel huisvest. Op het plein draait een draaimolen, en in december staat hier een van de kerstmarkten.

Historisch Museum van Straatsburg

Het museum is gevestigd in de voormalige vleeshal van de stad, in de 16e eeuw gebouwd bij de Pont du Corbeau. Het vertelt de geschiedenis van Straatsburg van de middeleeuwen tot de 20e eeuw, van vrije rijksstad tot de wisselingen tussen Frankrijk en Duitsland. Het bekendste stuk is een grote reliëfmaquette van de stad uit de 18e eeuw, die Straatsburg laat zien zoals het was vóór de moderne veranderingen. Wie wil begrijpen waarom de stad eruitziet zoals ze eruitziet, kan hier het best beginnen.

Openingstijden en kaartjes (per 19 oktober 2026): dinsdag–vrijdag 10.00–13.00 en 14.00–18.00 uur, zaterdag en zondag 10.00–18.00 uur, maandag gesloten. Kaartje € 9, gereduceerd € 5, gratis onder de 18.

Petite France

Sint-Thomaskerk

De belangrijkste lutherse kerk van Straatsburg, een vijfbeukig gotisch gebouw dat in 1521 werd voltooid. Er zijn twee redenen om binnen te gaan. De eerste is het praalgraf van maarschalk Maurits van Saksen door de beeldhouwer Jean-Baptiste Pigalle, voltooid in 1777 en een van de beroemdste Franse beeldhouwmonumenten van de 18e eeuw. De tweede is het Silbermann-orgel uit 1741, waarop Mozart in 1778 speelde. De kerk ligt op de route van de kathedraal naar Petite France.

Petite France

De meest gefotografeerde wijk van Straatsburg, waar de Ill zich in meerdere kanalen splitst. In de middeleeuwen woonden en werkten hier leerlooiers, molenaars en vissers. De naam komt van een gasthuis voor syfilispatiënten; syfilis heette toen de ‘Franse ziekte’. De hoge vakwerkhuizen met open zolders, waar vroeger huiden werden gedroogd, staan langs de Rue du Bain-aux-Plantes en de grachten. Kom vroeg in de ochtend of 's avonds: midden op de dag lopen de smalle straatjes vol met groepen. Bij de sluizen ligt een draaibrug die opzij draait om de rondvaartboten door te laten.

Ponts Couverts

Drie bruggen en vier vierkante torens die deel uitmaakten van de middeleeuwse stadsversterking. De bruggen hadden vroeger houten daken, vandaar de naam ‘overdekte bruggen’, al zijn die daken allang verdwenen. De torens deden ooit dienst als gevangenis. Het mooiste uitzicht op de bruggen en torens, met de torenspits van de kathedraal erachter, heb je vanaf het terras van de Vaubandam.

Vaubandam

Een lange overdekte brug die tegelijk een stuwdam is, eind 17e eeuw gebouwd naar plannen van Vauban, de vestingbouwer van Lodewijk XIV. Bij een belegering konden de sluisdeuren worden gesloten om het land ten zuiden van de stad onder water te zetten. In de galerij staan afgietsels van beelden uit de kathedraal, en op het dak ligt een panoramaterras met een van de mooiste uitzichten van Straatsburg, vooral bij zonsondergang.

Openingstijden van het terras (per 19 oktober 2026): september–oktober 8.00–19.00 uur, november–februari 8.30–16.00 uur, maart–april 8.00–19.00 uur, mei–augustus 7.15–21.00 uur. Tram B of C, halte Musée d'Art Moderne.

De Neustadt en de Europese wijk

Place de la République en de Neustadt

Na 1871 werd Straatsburg de hoofdstad van het Duitse Rijksland Elzas-Lotharingen, en ten noordoosten van de oude stad verrees een nieuwe wijk, de Neustadt. Het middelpunt is de ronde Place de la République met een tuin en een oorlogsmonument. Eromheen staan het Palais du Rhin, het voormalige keizerlijke paleis, de Nationale en Universiteitsbibliotheek en het Théâtre National. Vanaf het plein loopt de Avenue de la Liberté naar het Palais Universitaire. De wijk laat een kant van Straatsburg zien die weinig bezoekers verwachten: monumentale gebouwen in Berlijnse stijl, brede lanen en rustige woonstraten met art-nouveaugevels.

Orangeriepark

Een van de oudste parken van Straatsburg, 26 hectare groot, tegenover de Raad van Europa. Het middelpunt is het Pavillon Joséphine, in 1804 gebouwd om sinaasappelbomen in onder te brengen en vernoemd naar keizerin Joséphine. Het park heeft een meer met roeiboten te huur en een centrum voor de herintroductie van ooievaars, het symbool van de Elzas; overal in de bomen eromheen nestelen ooievaars. Een goede plek om met kinderen even uit te rusten.

Europees Parlement en de Europese wijk

Straatsburg is de officiële zetel van het Europees Parlement, dat hier zijn plenaire vergaderingen houdt. Naast het glazen Louise Weissgebouw staan het Europapaleis van de Raad van Europa en het gebouw van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Bezoekers kunnen de vergaderzaal, het halfrond, bekijken en de tentoonstelling Parlamentarium Simone Veil, die uitlegt hoe de Europese Unie werkt. De toegang is gratis; neem een paspoort of identiteitskaart mee, want kopieën en rijbewijzen worden niet geaccepteerd.

Openingstijden (per 19 oktober 2026): buiten de plenaire vergaderingen maandag–vrijdag 9.00–18.00 uur, zaterdag 9.30–12.00 en 13.00–18.00 uur, laatste toegang 17.00 uur. In plenaire weken zijn de tijden korter. Gesloten op zondag en feestdagen, en van 24 december 2026 tot 3 januari 2027.

Straatsburg en omgeving: dagtochten

Colmar

Een van de belangrijkste steden van de Elzas, ongeveer 70 km ten zuiden van Straatsburg en ermee verbonden door rechtstreekse regionale treinen. Colmar is kleiner en rustiger, en in de oude stad zijn nog meer vakwerkhuizen bewaard gebleven. De hoogtepunten zijn de wijk Klein Venetië aan de rivier de Lauch, het Huis Pfister uit 1537 en het Unterlinden Museum met het Isenheimer altaar, een van de belangrijkste werken van de Duitse schilderkunst uit het begin van de 16e eeuw. Colmar noemt zichzelf de hoofdstad van de Elzasser wijn en ligt aan de Elzasser Wijnroute.

Kasteel Haut-Kœnigsbourg

Een kasteel van rode zandsteen op een heuveltop in de Vogezen, boven de Elzasser vlakte. Het wordt in de 12e eeuw voor het eerst genoemd, lag lange tijd in puin en werd tussen 1900 en 1908 herbouwd voor de Duitse keizer Wilhelm II. De restauratie laat zien hoe het kasteel er rond 1500 uitgezien kan hebben, met ingerichte zalen, een wapenkamer en een donjon. Vanaf de muren zie je de vlakte van de Elzas en bij helder weer het Zwarte Woud. Zonder auto neem je de trein naar Sélestat en daarna de seizoensgebonden pendelbus naar het kasteel.

Kaartjes (per 19 oktober 2026): € 12 voor een volwassene bij een bezoek op eigen gelegenheid, € 16 met audiogids. De laatste toegang is een uur voor sluitingstijd.

Wat te doen in Straatsburg 's avonds

Wandel 's avonds door Petite France, als de dagjesmensen vertrokken zijn, en langs de Quai des Bateliers tegenover het Palais Rohan. Zoek voor het diner een winstub, een traditioneel Elzassisch eethuis met houten lambrisering, en bestel Flammkuchen (tarte flambée, in het Elzassisch flammekueche) of choucroute. In de wijk Krutenau, aan de overkant van de Ill tegenover de oude stad, gaan studenten en Straatsburgers de kroeg in. Het terras van de Vaubandam is in de zomer tot 21.00 uur open en een goede plek om de zon te zien ondergaan.

Wat te zien in Straatsburg in één dag

Deze route voert te voet langs de belangrijkste bezienswaardigheden en duurt met lunch ongeveer acht uur. Ze werkt van woensdag tot en met zaterdag, als de kathedraal, het uurwerk en de musea allemaal open zijn.

Ochtend. Begin bij de kathedraal als die om 8.30 uur opengaat en bekijk daarna het Huis Kammerzell aan het plein. Beklim het platform zodra het opengaat (van oktober tot en met maart om 10.00 uur, in de zomer om 9.30 uur). Koop om 11.30 uur bij de Saint-Michel-ingang kaartjes voor het astronomisch uurwerk en bekijk de voorstelling om 12.30 uur.

Middag. Kies na de lunch één museum: het Musée de l'Œuvre Notre-Dame voor de beelden van de kathedraal of het Palais Rohan voor de staatsievertrekken. Maak daarna de rondvaart van 70 minuten vanaf de steiger bij het Palais Rohan.

Avond. Loop langs het Kléberplein en de Sint-Thomaskerk naar Petite France, steek de Ponts Couverts over en sluit af op het terras van de Vaubandam. Eet in een winstub in Petite France of in de oude stad.

Straatsburg in 2 en 3 dagen

2 dagen. Dag één zoals hierboven. Begin dag twee in het Historisch Museum en neem dan de tram naar de Neustadt: de Place de la République, het Palais Universitaire en het Orangeriepark. Bezoek 's middags het Europees Parlement (niet op zondag) en ga per boot of tram terug naar het centrum voor een avondwandeling langs de Quai des Bateliers.

3 dagen. Voeg een dagtocht toe: voor Colmar heb je een halve dag nodig, of een hele als je er dorpen aan de Elzasser Wijnroute bij neemt; Haut-Kœnigsbourg kost een halve dag met de auto of het grootste deel van de dag met trein en pendelbus. Breng in de kersttijd een avond door op de markten: de voorstelling van het uurwerk gaat dan niet door, dus plan het bezoek aan de kathedraal voor de ochtend.

Met kinderen. Het Orangeriepark met de ooievaars en roeiboten, de rondvaart en, voor oudere kinderen, het platform van de kathedraal (gratis onder de 6, € 6 van 6 tot 18 jaar). De stedelijke musea zijn gratis voor iedereen onder de 18.

Bronnen en controledatum

Openingstijden en prijzen zijn op 19 oktober 2026 gecontroleerd op de officiële websites: kathedraal en astronomisch uurwerk, cathedrale-strasbourg.fr; platform van de kathedraal, oeuvre-notre-dame.org; stedelijke musea, musees.strasbourg.eu; Vaubandam, strasbourg.eu; Europees Parlement, visiting.europarl.europa.eu; kasteel Haut-Kœnigsbourg, haut-koenigsbourg.fr; kerstmarkt, noel.strasbourg.eu; trein vanaf de luchthaven, strasbourg.aeroport.fr; stadsvervoer, cts-strasbourg.eu. Prijzen van rondvaarten en treintijden naar Colmar vermelden we niet, omdat we die niet op officiële websites konden bevestigen. Zie je een fout, laat het ons dan weten via de contactpagina.

Foto's — Wikimedia Commons, genummerd zoals de plaatsen. De afbeeldingen zijn bijgesneden voor de pagina; bijgesneden versies van foto's onder CC BY-SA worden onder dezelfde licentie verspreid.

1. Kathedraal van Straatsburg met haar torenspits — Tom à la rue, CC BY-SA 2.0
2. Astronomisch uurwerk in de kathedraal van Straatsburg — Didier B (Sam67fr), CC BY-SA 2.5
3. Uitzicht over Straatsburg vanaf het platform van de kathedraal — Edelseider, CC BY-SA 4.0
4. Huis Kammerzell aan het kathedraalplein — Tim Adams, CC BY 3.0
5. Musée de l'Œuvre Notre-Dame aan de Place du Château — Ctruongngoc, CC BY-SA 3.0
6. Palais Rohan gezien vanaf de Quai des Bateliers — Coyau / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
7. Rondvaartboten op de Ill voor het Palais Rohan — JoachimKohler-HB, CC BY-SA 4.0
8. Standbeeld van Kléber op het Kléberplein — JoachimKohler-HB, CC BY-SA 4.0
9. Kerstmarkt bij de kathedraal van Straatsburg — Jorge Franganillo, CC BY 2.0
10. Gutenbergbeeld en de Neue Bau op het Gutenbergplein — Txllxt TxllxT, CC BY-SA 4.0
11. Historisch Museum van Straatsburg in de oude vleeshal — Zéphyrios, CC0
12. Sint-Thomaskerk — Chabe01, CC BY-SA 4.0
13. Leerlooiershuizen in Petite France — JoachimKohler-HB, CC BY-SA 4.0
14. Torens van de Ponts Couverts met de torenspits van de kathedraal — Gzen92, CC BY-SA 4.0
15. Vaubandam over de Ill — Claude Truong-Ngoc, CC BY-SA 3.0
16. Place de la République en het Palais du Rhin — Morio60, CC BY-SA 2.0
17. Pavillon Joséphine in het Orangeriepark — Morio60, CC BY-SA 2.0
18. Vlaggen van de EU-lidstaten bij het Europees Parlement — Syced, CC0
19. Klein Venetië in Colmar — Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0
20. Haut-Kœnigsbourg boven de Elzasser vlakte — Wrtalya, CC BY-SA 4.0