Atrakcje Indonezji: 30 miejsc wartych zobaczenia od Jawy po Raja Ampat

132-metrowy obelisk pośrodku placu Merdeka jest symbolem Dżakarty i niepodległości Indonezji. Budowę rozpoczęto 17 sierpnia 1961 roku, a pomnik otwarto dla zwiedzających 12 lipca 1975 roku. Taras widokowy na szczycie, 115 metrów nad ziemią, ma lunety i widok na całe miasto. Pod ziemią Muzeum Historii Narodowej opowiada w dioramach dzieje kraju od pierwszych królestw po epokę reform.

Największy meczet w Azji Południowo-Wschodniej stoi po drugiej stronie ulicy od Katedry w Dżakarcie. Budowę rozpoczęto w 1961 roku, a prezydent Suharto otworzył meczet 22 lutego 1978 roku. Jego architekt, Friedrich Silaban, był chrześcijaninem z ludu Batak. Według zarządu meczetu mieści do 200.000 wiernych. W grudniu 2024 roku między meczetem a katedrą otwarto podziemny „Tunel Przyjaźni”. Grupy, także z zagranicy, mogą zapisać się na zwiedzanie przez formularz na stronie meczetu.

Kota Tua, czyli stare miasto, to pozostałość po Batawii, holenderskiej stolicy kolonialnej. Jego centrum stanowi plac Fatahillah z dawnym ratuszem, zbudowanym na początku XVIII wieku. Od 1974 roku w budynku mieści się Muzeum Historii Dżakarty z kolekcją około 23.500 obiektów; można też obejrzeć dawne cele więzienne w podziemiach.

Kebun Raya Bogor, założony w 1817 roku przez holenderskiego botanika C. G. C. Reinwardta, to najstarszy ogród botaniczny w Azji Południowo-Wschodniej. Ogród sąsiaduje z Pałacem Prezydenckim w Bogorze, który widać po drugiej stronie głównego stawu. Z Dżakarty do Bogoru można dojechać samochodem lub pociągiem Commuter Line, to łatwa wycieczka jednodniowa.

Ten buddyjski monument na północny zachód od Yogyakarty zbudowano w VIII i IX wieku za dynastii Sailendrów. UNESCO opisuje go jako piramidę schodkową: pięć kwadratowych tarasów zwieńczonych trzema okrągłymi platformami i wielką centralną stupą. Wokół okrągłych platform stoją 72 ażurowe stupy, a w każdej z nich jest posąg Buddy. Ściany kwadratowych tarasów pokrywają rzeźbione reliefy. W pogodne poranki nad równiną wznoszą się wulkany Merapi i Merbabu. Borobudur znajduje się na Liście światowego dziedzictwa od 1991 roku.

Ten hinduistyczny zespół świątynny na wschód od Yogyakarty zbudowano w IX wieku za króla Rakai Pikatana z królestwa Mataram. Poświęcony jest Trimurti: centralna świątynia Śiwy wznosi się na 47 metrów, a po jej bokach stoją świątynie Brahmy i Wisznu. Sam Prambanan składa się z 240 świątyń. Wpis UNESCO (1991) obejmuje także Sewu, największy buddyjski kompleks w Indonezji, strzeżony przez cztery pary olbrzymich posągów, oraz mniejsze pobliskie świątynie Lumbung i Bubrah. W poniedziałki trzy główne świątynie są zamknięte z powodu konserwacji, ale Sewu, Lumbung i Bubrah pozostają otwarte.

Balet Ramajana wystawia się w Prambananie od 1961 roku, z udziałem ponad 200 tancerzy i muzyków. W 2026 roku przedstawienia odbywały się we wtorki, czwartki i soboty o 19:30: od maja do października na scenie pod gołym niebem z świątyniami w tle, w pozostałej części roku w krytym teatrze Trimurti. Miejsca kosztują od 150.000 do 500.000 IDR (VIP w weekendy).

Pałac sułtanów Yogyakarty zaczął budować 9 października 1755 roku sułtan Hamengkubuwono I, a rodzina królewska wprowadziła się do niego rok później. Część pałacu, Kedhaton, jest otwarta jako muzeum, a w pawilonie Srimanganti odbywają się krótkie pokazy muzyki, tańca lub teatru lalek, każdego dnia z innym programem. Pałac stoi w centrum sześciokilometrowej osi biegnącej z północy na południe między wulkanem Merapi a Oceanem Indyjskim, którą UNESCO wpisało w 2023 roku na listę jako Kosmologiczną oś Yogyakarty.

Kilka minut spacerem od pałacu leży Taman Sari, zbudowany w latach 1758–1765 przez tego samego sułtana jako ogród rozrywki i schronienie dla rodziny królewskiej. Najlepiej zachowana jest część Umbul Binangun, trzy baseny kąpielowe dla sułtana, jego żon i księżniczek. Dalej znajduje się brama Gapura Agung, zdobiona reliefami, i Pulo Kenanga, dwupiętrowy budynek nad jeziorem Segaran. Taman Sari jest otwarty w poniedziałki, więc to dobry wybór na dzień, gdy pałac jest zamknięty.

Bromo to czynny wulkan stojący wewnątrz ogromnej kaldery wyścielonej szarym piaskiem wulkanicznym, w Parku Narodowym Bromo-Tengger-Semeru. Klasyczny widok roztacza się o wschodzie słońca z punktu widokowego na górze Penanjakan: dymiący krater Bromo, stożek Batok, a za nimi Semeru, najwyższa góra Jawy. Po wschodzie słońca jeepy zawożą turystów przez piasek do podnóża Bromo, a na brzeg krateru wchodzi się pieszo. Zabierz ciepłe ubranie.

Na dnie krateru Ijen, na wysokości około 2.443 metrów na wschodnim krańcu Jawy, leży turkusowe jezioro, które UNESCO nazywa najbardziej kwaśnym na świecie. W nocy gazy siarkowe uchodzące ze szczelin w kraterze płoną niebieskim płomieniem o temperaturze ponad 360 °C; widać go tylko po ciemku, dlatego turyści zaczynają wspinaczkę w środku nocy. Ten obszar został w 2023 roku Światowym Geoparkiem UNESCO.

Morska świątynia na skale tuż przy południowo-zachodnim wybrzeżu Bali, w Tabanan. Według legendy założył ją kapłan Dang Hyang Nirartha, który przesunął kawałek brzegu w morze; nazwa oznacza „ziemię w morzu”. Świątynia jest poświęcona bogowi morza Bhatara Segara, a u podstawy skały mają jej strzec święte węże. Większość odwiedzających przychodzi dla widoku z brzegu o zachodzie słońca; podczas przypływu świątynia wydaje się unosić na wodzie. O zachodzie słońca w pobliskiej restauracji De Jukung wystawia się taniec kecak.

Pura Luhur Uluwatu stoi na krawędzi 70-metrowego wapiennego klifu na półwyspie Bukit, na południowym krańcu Bali. To jedna z sześciu najświętszych świątyń wyspy, sięgająca co najmniej IX wieku; według tradycji Nirartha osiągnął tu oświecenie. Małpy żyjące wokół świątyni porywają okulary, czapki i telefony, więc najlepiej schować je do torby. Każdego wieczoru o zachodzie słońca w świątyni wystawia się taniec kecak. Taniec ten rozwinął w latach trzydziestych XX wieku balijski artysta Wayan Limbak razem z Walterem Spiesem.

Święty Las Małp (rezerwat) na skraju Ubud to 12,5 hektara lasu ze 186 gatunkami drzew i około tysiącem makaków jawajskich. W lesie stoją trzy świątynie: główna, poświęcona Śiwie, świątynia świętego źródła i świątynia zmarłych przy wiejskim cmentarzu. Uważa się, że pochodzą z XIV wieku, a wejść do nich mogą tylko wierni. Nie wnoś jedzenia ani napojów, nie dotykaj ani nie karm małp i unikaj patrzenia im w oczy.

Wieś Jatiluwih leży na wysokości około 700 metrów na stokach góry Batukaru, około 40 km od Denpasaru. Jej tarasy zajmują 227 hektarów pól ryżowych. Nawadnia je subak, spółdzielczy system sięgający IX wieku, który rozdziela wodę między rolników za pomocą kanałów i świątyń wodnych. Od 2012 roku tarasy Batukaru są częścią wpisanego na listę UNESCO obiektu „Krajobraz kulturowy prowincji Bali: system subak”.

„Świątynia matka” Bali stoi na wysokości około 1.000 metrów na południowo-zachodnim stoku góry Agung, najwyższego i najświętszego wulkanu wyspy. To największa świątynia hinduistyczna na Bali i w Indonezji: 26 świątyń, z Pura Penataran Agung pośrodku i 25 innymi wokół niej. Do Besakih jedzie się z Ubud około dwóch godzin samochodem.

Pura Lempuyang, na wschodnim krańcu Bali, to jedna z sześciu najświętszych świątyń wyspy. Słynna „Brama Niebios”, rozdzielona brama, w której kadrze mieści się góra Agung, stoi przy dolnej świątyni, Pura Penataran Agung. Kolejka do zdjęcia bywa długa, więc warto przyjść wcześnie; samo zdjęcie jest bezpłatne. Odbicie widoczne na wielu zdjęciach bywa robione za pomocą lustra. Pełna pielgrzymka to około 1.700 stopni, mijających siedem świątyń, aż do Lempuyang Luhur na wysokości około 1.175 metrów, w tę i z powrotem od dwóch do czterech godzin.

Na południowo-zachodnim wybrzeżu Nusa Penida, wyspy u brzegów Bali, wąski cypel w kształcie tyranozaura opada w morze. Na plażę poniżej schodzi się stromą i niebezpieczną ścieżką; wielu odwiedzających zostaje na punkcie widokowym. Broken Beach leży około 3 km stąd. Szybkie łodzie na Nusa Penida odpływają z Sanur, Kusamby i Padang Bai i płyną 30–45 minut, zależnie od pogody; na wyspie potrzebny jest samochód lub skuter.

Trzy małe koralowe wyspy u północno-zachodniego wybrzeża Lomboku: Gili Trawangan, największa i najbardziej ruchliwa, Gili Meno, najmniejsza i najcichsza, oraz Gili Air, położona najbliżej Lomboku. Samochody i motocykle są zakazane, więc porusza się tu pieszo, rowerem lub dorożką konną zwaną cidomo; objazd Trawangan rowerem zajmuje około godziny. Rafy koralowe wokół wysp nadają się do snorkelingu, a na horyzoncie wznosi się Rinjani. Szybkie łodzie kursują z Padang Bai i Serangan na Bali; z portu Bangsal na Lomboku łodzie publiczne odpływają, gdy zbierze się komplet pasażerów.

Z wysokością 3.726 metrów Rinjani na Lomboku jest drugim co do wysokości wulkanem w Indonezji. Jego kalderę utworzyła erupcja wulkanu Samalas w 1257 roku; mieści ona półksiężycowate jezioro Segara Anak, z którego wyrasta młody, czynny stożek Barujari. Rinjani i Wyspy Gili wchodzą w skład Światowego Geoparku UNESCO Rinjani-Lombok (2018).

Park narodowy między Sumbawą a Flores jest głównym domem waranów z Komodo, największych jaszczurek świata, które osiągają 2–3 metry długości. W 2022 roku w parku naliczono około 3.156 waranów. Park ma trzy główne wyspy: Komodo, Rinca i Padar, a warany można oglądać tylko przy posterunkach strażników: w Loh Liang na Komodo, w Loh Buaya na Rinca i w Padar Selatan na Padar. Widok z Padar na trzy zatoki to najsłynniejszy obraz parku. Rejsy łodzią zatrzymują się też na Pink Beach, na rafie Taka Makassar i na wyspie Kalong z jej latającymi lisami. Park utworzono w 1980 roku, a na Liście światowego dziedzictwa znajduje się od 1991 roku. Wycieczki startują z Labuan Bajo na Flores, które ma własne lotnisko.

Trzy jeziora kraterowe na szczycie wulkanu Kelimutu w środkowej części Flores zmieniają kolor w sposób nieprzewidywalny: bywały niebieskie, zielone, czarne, białe i czerwone. Miejscowi wierzą, że w jeziorach spoczywają dusze zmarłych, a każde z nich ma nazwę: Tiwu Ata Polo, Tiwu Ko'o Fai Nuwa Muri i Tiwu Ata Bupu. Kelimutu o powierzchni 5.356 hektarów jest najmniejszym z sześciu parków narodowych regionu Bali i Nusa Tenggara. Bramą jest wieś Moni, 66 km od Ende i 83 km od Maumere: z Moni droga wspina się na parking, a stamtąd 30 minut pieszo do jezior.

Jezioro Toba wypełnia kalderę superwulkanu, który wybuchł około 74.000–75.000 lat temu. UNESCO nazywa je największym wulkanicznym jeziorem kraterowym świata: około 1.100 km², do 505 metrów głębokości, z lustrem wody na wysokości 904 metrów. Pośrodku leży wyspa Samosir, serce ziem ludu Batakowie Toba. Promy kursują z Ajibata, obok miasta Parapat, do Tomok lub Tuk Tuk na Samosirze i płyną 30–45 minut. Najbliższe lotnisko to Port lotniczy Sisingamangaraja XII (dawniej Silangit); drogą Parapat leży 176 km od Medanu. Toba jest Światowym Geoparkiem UNESCO od 2020 roku.

Park Narodowy Gunung Leuser na północy Sumatry zajmuje 830.880 hektarów i jest jedynym miejscem na świecie, gdzie razem żyją tygrysy sumatrzańskie, orangutany, nosorożce i słonie. Wchodzi w skład Tropikalnych lasów deszczowych Sumatry, obiektu światowego dziedzictwa od 2004 roku, a od 2011 roku także Listy światowego dziedzictwa zagrożonego. Wieś Bukit Lawang wyrosła wokół ośrodka rehabilitacji orangutanów założonego w 1973 roku i jest bazą wypraw do lasu w parku. Autobusy z terminalu Pinang Baris w Medanie jadą około trzech godzin. Aktualne zasady trekkingu sprawdź w parku przed wyjazdem.

Meczet z czarną kopułą jest symbolem Aceh, na północnym krańcu Sumatry. Pierwszy meczet w tym miejscu pochodził z XVII wieku; holenderska armia spaliła go 10 kwietnia 1873 roku, a obecny budynek wzniesiono w latach 1879–1881. W grudniu 2004 roku był jednym z nielicznych dużych budynków w Banda Aceh, które przetrwały tsunami. Zwiedzający muszą ubrać się skromnie, a kobiety powinny zakryć włosy; szaty i chusty zwykle wypożycza się przy wejściu. W centrum miasta Muzeum Tsunami w Aceh, budynek na podwyższeniu w kształcie statku, opowiada o tej katastrofie; w piątki jest zamknięte.

Istano Basa Pagaruyung, na wyżynie Tanah Datar w prowincji Sumatra Zachodnia, to replika pałacu królów Minangkabau. Jego rozłożyste dachy wznoszą się ku górze w szpice podobne do rogów bawołów, charakterystyczne dla architektury Minangkabau. Oryginalny pałac spłonął w 1804 roku, jego następca w 1966, a obecną replikę, w którą w 2007 roku uderzył piorun, od tamtej pory odbudowano. W środku prezentowane są przedmioty, ubiory i broń królewska, a zdjęcie można zrobić sobie w stroju Minangkabau.

Lasy i mokradła Tanjung Puting w prowincji Borneo Środkowe, na wyspie Borneo, objęto ochroną jako rezerwat w 1936 roku, a parkiem narodowym stały się w 1984 roku; dziś zajmują około 415.000 hektarów. Był to pierwszy obszar chroniony w Indonezji utworzony dla ochrony orangutanów, żyją tu też nosacze sundajskie. Turyści płyną w górę rzeki Sekonyer na klotok, tradycyjnych drewnianych łodziach rzecznych. Głównym punktem programu jest Camp Leakey, założony w 1971 roku i nazwany na cześć Louisa Leakeya, mentora primatolożki Birutė Galdikas; strażnicy codziennie wykładają tam jedzenie dla orangutanów. Zwiedzać można tylko w ciągu dnia, z lokalnymi przewodnikami. Do Pangkalan Bun latają samoloty codziennie, a łodzie odpływają z pobliskiego portu Kumai; zezwolenia wydaje się przez internetowy system parku SITANPAN.

W górach prowincji Celebes Południowy, około 300 km od Makasaru, żyją Toradżowie w tongkonan, rodzinnych domach przodków z wysokimi, wygiętymi dachami. Rogi bawołów ułożone na froncie świadczą o pozycji rodziny. Toradżowie słyną z pogrzebów, rambu solo: rodzina może potrzebować miesięcy lub lat na przygotowanie, a do tego czasu ciało zostaje w domu i jest traktowane jak żywa osoba. Zmarłych składa się w jaskiniach i niszach wykutych w skałach, strzeżonych przez rzędy drewnianych figur zwanych tau-tau, jak w Londa i Lemo. Tana Toraja od 2009 roku jest na Liście wstępnej UNESCO. Nocne autobusy z Makasaru jadą 8–10 godzin, a niewielkie lotnisko Toraja znajduje się w Mengkendek.

Morski park koło Manado w prowincji Celebes Północny, utworzony w 1991 roku, słynie ze ścian koralowych opadających stromo w głęboką wodę; jest tu ponad 53 miejsc do nurkowania. Łodzie z Manado płyną około godziny na wyspę Bunaken i półtorej godziny do wulkanicznego stożka Manado Tua. W 1998 roku w pobliżu Manado Tua odkryto nowy gatunek celakanta, ryby znanej jako „żywa skamielina”. Bilety sprzedaje się w kasach w Manado i na Bunaken oraz przez aplikację Ayo Ke Taman Nasional. Park od 2005 roku jest na Liście wstępnej UNESCO.

Dziesięć małych wysp wulkanicznych na Morzu Banda było kiedyś jedynym na świecie źródłem gałki muszkatołowej i maczugi. Aby zdobyć kontrolę nad handlem, Holendrzy podbili wyspy w latach 1620–1629. Na mocy Traktatu w Bredzie z 1667 roku Holendrzy zatrzymali maleńką wyspę Run, a Anglia zatrzymała Nowe Niderlandy, późniejszy Nowy Jork. Na Banda Neira stoi Fort Belgica, zapoczątkowany przez Holenderską Kompanię Wschodnioindyjską w 1611 roku i przebudowywany etapami do 1673 roku na pięciokąt. Po drugiej stronie zatoki wznosi się wulkan Gunung Api. Na Banda dopływa się z Ambon statkami Pelni lub dolatuje samolotem; loty są często odwoływane z powodu pogody. Wyspy od 2015 roku są na Liście wstępnej UNESCO.

U zachodniego krańca Nowej Gwinei Raja Ampat tworzą cztery duże wyspy: Waigeo, Batanta, Salawati i Misool, oraz ponad 1.500 małych wysp, rafowych wysepek i mielizn. Tamtejsze rafy mają ponad 500 gatunków koralowców, a na wyspach krasowych znajdują się najstarsze skały w Indonezji. Najsłynniejszy widok roztacza się z punktu widokowego Piaynemo na lagunę usianą krasowymi wysepkami; dopływa się tam motorówką z Waisai. Raja Ampat od 2023 roku jest Światowym Geoparkiem UNESCO. Aby tam dotrzeć, trzeba polecieć do Sorong i popłynąć promem do Waisai na Waigeo; prom kursuje dwa razy dziennie i płynie około dwóch godzin. Za najlepszy sezon uważa się okres od października do kwietnia. Odwiedzający płacą opłatę za park morski, którą można kupić online na kkprajaampat.id.